Chúng tôi thường nhận được câu hỏi rất đơn giản từ những bạn mới bước vào nghề: affiliate marketing nghĩa là gì, và vì sao nhiều người chọn làm việc này. Nói ngắn gọn, bạn giới thiệu sản phẩm của người khác. Khi có người mua qua đường dẫn mang mã theo dõi của bạn, bạn được nhận hoa hồng. Bạn không cần kho hàng, cũng không phải lo giao hàng hay chăm sóc khách sau bán.
Bài viết này đi từ khái niệm cơ bản, qua cơ chế hoạt động, đến các hình thức phổ biến tại Việt Nam và những lưu ý thực tế trước khi bạn bắt đầu. Chúng tôi viết theo góc nhìn của người đã theo dõi khá nhiều reviewer làm nghề này, nên sẽ có cả những điều hay gặp lẫn những sai lầm nên tránh.
Affiliate marketing nghĩa là gì?
Định nghĩa đơn giản nhất là thế này. Một người giới thiệu sản phẩm hoặc dịch vụ của bên khác và nhận hoa hồng khi có giao dịch phát sinh từ lượt giới thiệu đó. Chữ affiliate mang nghĩa liên kết, vì vậy người Việt hay gọi đây là tiếp thị liên kết.
Mô hình này có ba bên tham gia. Nhà bán (merchant) là người sở hữu sản phẩm. Đối tác liên kết (affiliate) là người viết bài, làm video hoặc đăng nội dung để giới thiệu. Cuối cùng là người mua, người bỏ tiền ra. Ba bên được kết nối bằng một đường dẫn có mã theo dõi riêng.
Vì sao mô hình này phổ biến với dân làm nội dung công nghệ? Lý do khá thực tế. Người đọc thường tìm review trước khi mua laptop, tai nghe hay ổ cứng. Một bài review làm kỹ có sức thuyết phục hơn hẳn một banner quảng cáo lặp đi lặp lại trên mọi trang.
Một reviewer laptop kiếm tiền như thế nào
Chúng tôi từng theo dõi một bạn viết review laptop văn phòng. Bạn ấy so sánh ba mẫu máy, chạy thử pin, đo độ ồn quạt rồi đặt đường dẫn mua hàng ngay trong bài. Đường dẫn đó chứa mã định danh riêng của bạn.
Luồng đi của một đơn hàng khá đơn giản. Người đọc bấm vào đường dẫn, trình duyệt lưu một tệp nhỏ gọi là cookie. Trong thời hạn cookie còn hiệu lực, nếu người đó quay lại và mua, hệ thống ghi nhận đơn thuộc về reviewer. Khi đơn hoàn tất, hoa hồng được cộng vào tài khoản đối tác.
Người đọc có phải trả thêm tiền không? Không. Giá hiển thị trên trang nhà bán vẫn giữ nguyên. Phần hoa hồng nằm trong ngân sách tiếp thị mà nhà bán đã dự trù sẵn.
Cơ chế kỹ thuật phía sau một đường dẫn liên kết
Đường dẫn liên kết thường dài hơn link thông thường vì phía sau có thêm mã định danh đối tác. Mã này cho hệ thống biết lượt nhấp đến từ đâu. Hiểu đơn giản, nó giống một tấm thẻ đánh dấu rằng khách này đã được ai đó giới thiệu.
Thời hạn cookie khác nhau tùy chương trình. Có nơi chỉ vài ngày, có nơi kéo dài vài tháng. Con số này quyết định bạn có được ghi nhận hoa hồng hay không nếu khách mua sau một thời gian dài. Người mới hay bỏ qua chi tiết này khi chọn chương trình, và đó là một sai lầm đáng tiếc.
Giữa nhà bán và đối tác thường có một mạng lưới liên kết (affiliate network) đứng ra quản lý việc theo dõi, đối soát và thanh toán. Với người mới, làm việc qua mạng lưới an toàn hơn nhiều so với tự thỏa thuận riêng với từng nhà bán, nhất là khi bạn chưa biết nên tin ai. Nếu bạn đang tìm hiểu thêm về các hình thức này, có thể đọc kiến thức về affiliate marketing trên website của chúng tôi để nắm rõ hơn.
Các hình thức affiliate marketing phổ biến tại Việt Nam
Blog và website review là hình thức lâu đời nhất. Điểm mạnh là một bài viết tốt có thể sống trên Google nhiều năm. Điểm yếu là bạn phải kiên nhẫn chờ bài lên top, và thường mất vài tháng mới thấy kết quả rõ ràng.
Kênh video và livestream công nghệ cho kết quả nhanh hơn, vì người xem nhìn thấy sản phẩm hoạt động thật. Đổi lại, sản xuất video tốn công gấp nhiều lần viết bài, từ quay, dựng đến chỉnh âm thanh.
Mạng xã hội và cộng đồng kỹ thuật như nhóm Facebook hay diễn đàn lại hợp để trao đổi, trả lời câu hỏi. Tuy vậy, nếu rải link dày đặc, cộng đồng phản ứng rất nhanh và bạn có thể bị xóa khỏi nhóm.
Nhìn chung, mỗi kênh có một nhịp làm việc riêng. Blog hợp người thích viết và kiên nhẫn, video hợp người quen trước máy quay, còn cộng đồng hợp người giỏi trò chuyện và giải đáp thắc mắc.
Ưu điểm lớn nhất của affiliate marketing
Điểm hấp dẫn nhất là chi phí khởi đầu thấp. Bạn chỉ cần một chiếc máy tính, kết nối mạng và chút thời gian. Không phải nhập hàng, không thuê kho, không trả lương cho nhân viên giao vận. Nhiều bạn sinh viên hay người đi làm bắt đầu chỉ bằng vài buổi tối rảnh rỗi.
Thu nhập cũng có thể tăng theo quy mô nội dung và lượng truy cập. Một bài làm tốt có thể mang lại đơn hàng suốt nhiều tháng liền. Càng có nhiều bài chất lượng, cơ hội nhận hoa hồng càng đều đặn.
Bạn còn dễ thử nghiệm nhiều ngách khác nhau, từ phụ kiện điện thoại đến phần mềm thiết kế. Ngách nào không hiệu quả thì đổi hướng mà không tốn nhiều chi phí. Đây là điều mà các mô hình kinh doanh truyền thống khó làm được.
Nhược điểm và rủi ro cần biết trước khi bắt đầu
Thu nhập phụ thuộc khá nhiều vào thuật toán của Google, Facebook hay YouTube. Một lần cập nhật có thể khiến lượng truy cập giảm mạnh chỉ sau một đêm. Chúng tôi đã gặp tình huống này không ít lần, và bài học rút ra là đừng đặt toàn bộ niềm tin vào một kênh duy nhất.
Hoa hồng với sản phẩm giá trị nhỏ thường rất thấp. Một đơn phụ kiện vài trăm nghìn đồng có thể chỉ mang về vài chục nghìn. Muốn sống được bằng nghề này, bạn cần lượng đơn đủ lớn, và điều đó đòi hỏi thời gian lẫn sự kiên trì.
Rủi ro đáng lo nhất là mất uy tín. Nếu bạn quảng cáo một sản phẩm kém chất lượng chỉ vì hoa hồng cao, người đọc sẽ nhớ lâu và không quay lại. Uy tín rất khó lấy lại, trong khi một đơn hoa hồng có thể mất đi trong một buổi sáng.
Mức hoa hồng tham khảo tại Việt Nam
Mức hoa hồng thay đổi nhiều theo nhà bán, theo thời điểm và theo nhóm hàng. Các con số dưới đây chỉ mang tính ước lượng, bạn cần tự kiểm tra chính sách từng chương trình trước khi áp dụng.
- Phụ kiện công nghệ như cáp, sạc, tai nghe giá rẻ: thường khoảng 3 đến 10% giá trị đơn.
- Thiết bị điện tử tầm trung: thường khoảng 2 đến 5% giá trị đơn.
- Phần mềm và dịch vụ đăng ký: có thể cao hơn, tùy từng chương trình.
Cách tính thì đơn giản: hoa hồng bằng giá trị đơn hàng nhân với tỷ lệ hoa hồng. Nhưng để ước lượng thu nhập hằng tháng, bạn còn phải nhân thêm tỷ lệ chuyển đổi, tức là bao nhiêu lượt nhấp thành đơn hàng. Với người mới, tỷ lệ này thường rất thấp, nên đừng lập kế hoạch quá lạc quan ngay từ đầu.
Lỗi thường gặp khi mới làm affiliate
Lỗi đầu tiên là đặt quá nhiều đường dẫn trong một bài. Người đọc thấy bài như một trang quảng cáo nên dễ thoát ra. Chúng tôi khuyên mỗi bài chỉ nên có vài đường dẫn, đặt đúng chỗ, đúng lúc người đọc thực sự cần.
Lỗi thứ hai là chọn sản phẩm không khớp với nội dung đang có. Blog viết về nấu ăn mà lại bán khóa học tiếng Anh sẽ khiến người đọc thấy lạc lõng. Sản phẩm nên đi cùng chủ đề bạn đã xây dựng từ trước.
Lỗi thứ ba là không công bố quan hệ liên kết. Nhiều nền tảng và khu vực yêu cầu minh bạch về việc nhận hoa hồng. Ngoài yếu tố pháp lý, nói rõ điều này còn giúp người đọc tin bạn hơn.
Bắt đầu affiliate marketing từ con số 0
Bước đầu tiên là chọn một ngách bạn thực sự hiểu và từng dùng sản phẩm. Viết về thứ mình biết sẽ tự nhiên hơn nhiều so với viết theo cảm tính, và người đọc cũng cảm nhận được điều đó ngay từ câu đầu tiên.
Bước thứ hai là đăng ký các chương trình liên kết uy tín và đọc kỹ điều khoản. Đặc biệt chú ý thời hạn cookie, phương thức thanh toán và ngưỡng hoa hồng tối thiểu để rút tiền. Nhiều bạn mới chỉ nhìn con số hoa hồng mà quên những điều này.
Bước cuối cùng là theo dõi số liệu nhấp chuột và chuyển đổi, rồi tối ưu dần. Bài nào có nhiều lượt nhấp nhưng ít đơn thì nên xem lại cách trình bày sản phẩm. Bài nào có đơn tốt thì viết thêm bài cùng hướng để tận dụng đà. Bạn cũng nên tham khảo nền tảng website và affiliate marketing cho người mới bắt đầu để hiểu cách xây dựng nội dung bài bản ngay từ đầu.
Câu hỏi thường gặp về affiliate marketing
Affiliate marketing có cần vốn không?
Gần như không cần vốn lớn. Bạn cần máy tính, kết nối mạng và thời gian để viết hoặc quay nội dung. Nếu làm website riêng thì có thể phát sinh thêm chi phí tên miền và hosting, nhưng khoản này không quá lớn.
Người mới nên chọn nền tảng nào?
Nếu bạn thích viết, blog là lựa chọn ổn định. Nếu bạn thoải mái trước máy quay, video sẽ hợp hơn. Đừng cố làm cùng lúc tất cả, hãy chọn một nền tảng rồi làm đến nơi đến chốn.
Có cần kiến thức kỹ thuật để làm affiliate không?
Không bắt buộc. Nhưng bạn cần hiểu sản phẩm đang giới thiệu. Với hàng công nghệ, kiến thức cơ bản về thông số và cách dùng sẽ giúp bài viết thuyết phục hơn nhiều.
Thu nhập từ affiliate có ổn định không?
Thường thì vài tháng đầu thu nhập chưa đều. Sau khi có vài chục bài chất lượng và lượng truy cập ổn định, thu nhập mới bắt đầu có nền tảng. Hãy xem đây là nguồn thu bổ sung trước, đừng đặt toàn bộ kỳ vọng vào nó.
Làm affiliate có vi phạm quy định quảng cáo không?
Làm affiliate là hợp pháp, nhưng bạn phải tuân thủ quy định về quảng cáo, không nói sai sự thật về sản phẩm và nên công khai việc nhận hoa hồng. Đọc kỹ quy định của nền tảng bạn đang dùng sẽ giúp tránh bị gỡ bài hay khóa tài khoản.
Nếu bạn đang cân nhắc bắt đầu, hãy chọn một ngách nhỏ mà bạn hiểu rõ, viết bài đầu tiên thật kỹ rồi theo dõi kết quả trong ba tháng. Đó là cách chúng tôi thấy hiệu quả nhất với người mới, và cũng là cách để bạn biết mình có thật sự phù hợp với nghề này hay không. Nếu bạn cần một nền tảng để đưa dự án của mình lên mạng, có thể tham khảo monacloud.vn.